Hồ Ba Bể là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam, thuộc huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Hồ Ba Bể hình thành từ ba hồ nhỏ Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng, với diện tích mặt nước khoảng 500 ha, độ sâu trung bình 20 m và nơi sâu nhất đến 35 m. Quanh hồ là dãy núi đá vôi trùng điệp và rừng nguyên sinh bạt ngàn, tạo nên khung cảnh thiên nhiên vừa hùng vĩ vừa nên thơ.
Vườn quốc gia Ba Bể bảo tồn hệ sinh thái phong phú với hơn 1.000 loài thực vật, 470 loài động vật và 106 loài cá, trong đó có nhiều loài quý hiếm trong Sách Đỏ như cá chép kình, cá chiên khổng lồ.
Ba Bể từng được Hội nghị Hồ nước ngọt Thế giới (1995) xếp vào danh sách 20 hồ nước ngọt đặc biệt cần bảo tồn; sau đó, năm 1996 hồ được công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và năm 2011 trở thành khu Ramsar thứ ba của Việt Nam. Với cảnh sắc nên thơ và bản sắc văn hóa vùng cao độc đáo, Ba Bể được ví như “viên ngọc xanh” giữa núi rừng Đông Bắc.
Mục lục [Hiển thị]
Thời điểm lý tưởng du lịch Hồ Ba Bể
Hồ Ba Bể đẹp quanh năm, mỗi mùa có nét quyến rũ riêng. Thời điểm thích hợp nhất để tham quan là mùa xuân (tháng 3–5) và mùa thu (tháng 9–11), khi thời tiết mát mẻ, dễ chịu, nước hồ trong xanh phản chiếu khung cảnh thiên nhiên rực rỡ.
Mùa xuân (tháng 3 âm lịch) còn diễn ra Lễ hội Lồng Tông đặc sắc của đồng bào Tày, mang đến trải nghiệm văn hoá độc đáo. Mùa hè Ba Bể trời mát, thích hợp chèo thuyền, ngắm nước, còn mùa đông (tháng 11–2) ban đêm se lạnh, có thể xuất hiện sương muối, du khách nên mang đồ ấm cho những sáng sớm ở đây.
Cách di chuyển đến Hồ Ba Bể
Từ Hà Nội: Hồ Ba Bể cách Hà Nội khoảng 230 km. Bạn có thể đi ô tô hoặc xe máy theo Quốc lộ 3 (qua Thái Nguyên – Bắc Kạn), mất khoảng 4–5 giờ. Nếu đi xe khách, bắt xe tuyến Hà Nội – Bắc Kạn (xuất phát từ bến Mỹ Đình, Gia Lâm, Yên Nghĩa), sau đó từ Bắc Kạn tiếp tục bắt xe buýt hoặc xe ôm vào Ba Bể (khoảng 60–70 km nữa). Tuyến cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên – Bắc Kạn cũng rút ngắn thời gian di chuyển, nhưng chỉ ô tô mới chạy được.
Từ miền Trung & Nam: Du khách từ TPHCM hoặc các tỉnh Nam nên bay đến sân bay Nội Bài (Hà Nội), sau đó tiếp tục hành trình vào Ba Bể như trên.
Di chuyển ở địa phương: Trong khu vực VQG Ba Bể, bạn có thể đi bộ hoặc thuê xe máy, xe ôm để vào các bản làng. Nếu ở homestay tại Pác Ngòi, chủ nhà thường hỗ trợ đón khách ngay tại cổng vườn quốc gia.
Các điểm tham quan & trải nghiệm khi đến Hồ Ba Bể
Tham quan lòng hồ Ba Bể: Du khách có thể thuê xuồng máy để ngồi ngắm cảnh non nước hay chèo kayak/SUP để khám phá hồ một cách chủ động. Giá thuê xuồng máy khoảng 300.000–1.000.000 đ (2–8 tiếng), thuê kayak/SUP khoảng 1,2–1,5 triệu đồng cho nhóm ba thuyền/ngày.
Ngoài ra, trải nghiệm thuyền độc mộc truyền thống (chiếc thuyền làm từ thân cây lớn, chở được 2–3 người) rất thú vị; thuyền này len lỏi khắp hồ, đưa bạn tới những góc xa xôi nhất. Trên đường đi thuyền, bạn có thể ghé thăm các thắng cảnh trên hồ như Đảo Bà Góa và Đền An Mã ngay giữa lòng hồ.
Bản Pác Ngòi: Làng sàn của người Tày bên bờ sông Lèng, cách hồ Ba Bể không xa. Khu bản có khoảng 40 hộ dân với kiến trúc nhà sàn ngói âm dương truyền thống.
Đến đây bạn sẽ được hòa mình vào cuộc sống bình dị: thưởng thức đặc sản địa phương như cơm lam, cá nướng, xôi ngũ sắc và tham gia đánh cá, chèo thuyền độc mộc cùng bà con bản địa. Buổi tối tại Pác Ngòi, các homestay thường tổ chức đốt lửa trại và giao lưu hát then rất ấm cúng.
Động Hua Mạ: Hang động kỳ bí nằm trong VQG Ba Bể, cách mặt hồ khoảng 300 m đường bộ. Cửa động rộng 3 m, cao 5 m; bên trong hang rộng gần 1 ha, trần động cao 40–50 m với vô số vách và nhũ đá tạo hình độc đáo.
Theo truyền thuyết, động Hua Mạ từng vang tiếng hú của oan hồn, nhưng sau các lễ hội cúng tế, chỉ còn lại vẻ huyền ảo của thạch nhũ đa sắc, khiến động trở thành điểm đến vừa tự nhiên vừa linh thiêng.
Động Puông: Một hang động thạch nhũ khác nổi bật của Ba Bể, nằm dưới chân núi đá vôi Lũng Nham. Dòng sông Năng chảy xuyên lòng hang Puông, nên để tham quan bạn sẽ ngồi thuyền máy xuôi theo dòng nước ngầm trong hang.
Bên trong động Puông có những khối thạch nhũ muôn hình lấp lánh dưới ánh sáng, tạo cảm giác huyền ảo. Đây là trải nghiệm thú vị để check-in và khám phá “chốn bồng lai” của núi rừng Ba Bể.
Ao Tiên: Hồ nước nhỏ nằm cách hồ Ba Bể hơn 100 m, tách biệt trên cao và kết nối ngầm với hồ chính. Nước Ao Tiên quanh năm trong vắt như chiếc gương soi màu trời. Xung quanh là đá vôi và rừng già, khung cảnh yên bình đến độ người ta đồn rằng nàng tiên thường xuống tắm tại đây.
Vì vậy, Ao Tiên được xem là “chốn tiên cảnh” của Ba Bể. Du khách thường dừng chân chụp ảnh và thư giãn, tuyệt đối không xả rác hay làm ô nhiễm nước ao.
Đảo Bà Góa & Đền An Mã: Đảo Bà Góa (còn gọi Pò Giả Mải) là hòn đảo đá nhô lên giữa lòng hồ Pé Lèng, gắn liền với truyền thuyết hai mẹ con bà góa cứu dân khỏi lũ lụt tại đây. Hòn đảo nhỏ bé, cây cối xanh tươi tạo nên khung cảnh nên thơ.
Gần đó là Đền An Mã cổ kính nằm giữa hồ, nơi thờ Phật và các vị chúa Sơn Trang, Mẫu Thượng Ngàn, rất linh thiêng. Đến thăm hai điểm này, bạn không chỉ có ảnh đẹp mà còn tìm hiểu được nhiều chuyện xưa của vùng đất Ba Bể.
Thác Đầu Đẳng: Thác nước hùng vĩ trên sông Năng, nằm giáp ranh giữa Bắc Kạn và Tuyên Quang. Dòng sông Năng bị hàng trăm tảng đá lớn chắn lại, tạo thành ba tầng thác cao thấp nối tiếp, nước đổ trắng xóa như lụa.
Xung quanh rừng cây xanh ngút, không khí mát lạnh sảng khoái. Thác Đầu Đẳng còn là nơi cá chiên quý hiếm sinh sống. Bạn có thể trek men theo suối đến chân thác để chụp hình và thử cảm giác nước mát lạnh trên da.
Thác Bạc Bản Vàng (Khâu Vàng): Nằm trên đường từ Ba Bể về hướng Thất Khê (Lạng Sơn), đây là điểm dừng chân lý tưởng để chụp ảnh. Nước thác từ đỉnh đèo Khâu Vàng chảy xuống qua các mỏm đá tầng tầng lớp lớp, tạo cảnh sắc trắng bạc nổi bật giữa màu xanh của núi rừng. Du khách có thể ngắm trọn vẻ đẹp của thác từ trên đường đèo, hoặc leo xuống gần chân thác để tắm mát, nếu có thời gian dư dả.
Ẩm thực tại Ba Bể
Cá nướng: Món ăn đặc trưng không thể bỏ qua. Cá tươi đánh bắt từ hồ được làm sạch, tẩm ướp gia vị rồi nướng trên than hồng. Thịt cá chín mềm, có vị ngọt tự nhiên, thơm phức mùi núi rừng. Thông thường cá nướng sẽ ăn kèm với rau sống và chấm muối vừng.
Đặc sản từ thịt: Lạp xưởng gừng đá và thịt gác bếp của người Tày rất nổi tiếng. Lạp xưởng làm từ thịt lợn bản, tẩm ướp gừng đá vùng cao rồi hun khói tự nhiên, tạo mùi thơm cay đặc trưng và bảo quản lâu dài. Thịt gác bếp (heo hoặc trâu) được ướp các loại gia vị núi rừng rồi treo khô trên bếp lửa, có hương vị đậm đà, thơm nồng; thường được dùng như món nhắm với rượu men lá men ngô của dân tộc.
Xôi ngũ sắc: Xôi Đăm Đeng là đặc sản của người Tày ở Ba Bể. Gạo nếp nương được đồ chín rồi nhuộm màu tự nhiên từ lá cây rừng (lá gấc, lá cẩm, lá cây nâu, lá dền…), tạo nên mâm xôi nhiều sắc màu sặc sỡ, đẹp mắt. Xôi dẻo thơm, thường ăn kèm muối mè hoặc hành phi, tượng trưng cho may mắn và sự no ấm.
Đặc sản khác: Ngoài ra, các món rau rừng xào, ốc đá xào sả, măng nhồi thịt, và món bánh độc đáo như bánh giầy ngải cứu (bánh làm từ bột gạo nếp, nhân vừng dẻo, bọc lá ngải cứu) cũng rất đáng thử. Du khách có thể thưởng thức các món này tại homestay hoặc quán ăn địa phương để trọn vẹn hương vị núi rừng Ba Bể.
>>> Bỏ túi thêm:
Cẩm nang du lịch Lạng Sơn siêu chi tiết.
Lưu trú khi du lịch Hồ Ba Bể
Homestay cộng đồng: Lựa chọn phổ biến nhất khi đến Ba Bể là ở nhà sàn của người dân tộc. Các homestay nằm dọc ven hồ tại các bản Pác Ngòi, Bó Lù, Cốc Tộc… mang đến cơ hội trải nghiệm đậm chất núi rừng. Giá phòng đôi tại homestay dao động khoảng 150.000 – 500.000 đ, có nơi chỉ khoảng 70.000 – 100.000 đ/người (phòng tập thể). Phòng homestay thường đơn giản nhưng ấm cúng, nhiều nơi có sẵn bữa ăn đặc sản.
Khách sạn, nhà nghỉ: Nếu thích tiện nghi hơn, bạn có thể ở các khách sạn nhỏ hoặc nhà nghỉ tại xã Quảng Khê, thị trấn Chợ Rã (Bắc Kạn) hoặc khu vực gần hồ. Một số khách sạn được gợi ý như Saigon Ba Bể Hotel, Thái Bình Hotel, Ba Bể Garden Hotel, An Thảo Ba Bể Hotel…. Phòng nghỉ tại đây có đủ điều hoà, điều hoà, tắm nóng lạnh, phù hợp với những ai không quen homestay.
Cắm trại ven hồ: Với người ưa mạo hiểm, cắm trại ngay bên bờ Ba Bể là trải nghiệm đáng nhớ. Những địa điểm cắm trại ưa chuộng gồm bãi cát ven sông Lèng tại bản Pác Ngòi, khu vực Hội Xuân, vườn Lạc Ngà và khu vực xung quanh động Puông. Một số tour du lịch cung cấp gói cắm trại trọn gói (lều, đồ ăn, trang thiết bị) giá khoảng 1–2 triệu đồng/người.
Gợi ý lịch trình du lịch Hồ Ba Bể 2 ngày 1 đêm
Ngày 1: Khởi hành từ Hà Nội (sáng sớm), ghé Bắc Kạn mua đồ ăn nhẹ, sau đó đến Hồ Ba Bể vào buổi trưa. Ở lại bản Pác Ngòi nhận phòng homestay và ăn trưa với các món ăn dân tộc.
Buổi chiều, tham quan Vườn Quốc gia Ba Bể – trong đó không thể bỏ qua Động Hua Mạ và Thác Đầu Đẳng với cảnh quan ấn tượng. Tối nghỉ tại homestay, dùng cơm tối truyền thống và đốt lửa trại giao lưu văn hóa.
Ngày 2: Sáng hôm sau, sau bữa sáng, bạn đi thuyền xuôi lòng hồ để ngắm bình minh trên nước. Trên hành trình, thuyền sẽ dừng ở Đền An Mã (An Mạ), Đảo Bà Góa, Động Puông và Ao Tiên để bạn chiêm ngưỡng cảnh đẹp và tìm hiểu truyền thuyết. Đến trưa quay về bản, dùng bữa xong trả phòng rồi khởi hành về Hà Nội.
Lưu ý khi đi Ba Bể
Trang phục và vật dụng: Thời tiết Ba Bể ban đêm và sáng sớm thường se lạnh (dưới 20°C kể cả mùa hè), nên mang theo áo khoác và đồ ấm. Đồng thời, vùng núi nhiều muỗi và côn trùng, bạn cần chuẩn bị kem chống muỗi, côn trùng để tránh bị cắn.
Đồ dùng và thức ăn: Trong bản và khu vực vườn quốc gia rất ít cửa hàng tiện lợi, đặc biệt là khu Pác Ngòi. Bạn nên mang theo sẵn nước uống, đồ ăn nhẹ hoặc nhờ homestay/khách sạn chuẩn bị bữa sáng, ăn trưa cho chắc chắn. Việc đặt trước bữa ăn tại homestay thường được khuyến khích.
Giữ gìn văn hoá – môi trường: Khi đến các bản làng, bạn nhớ xin phép trước khi chụp ảnh với người dân, không xả rác bừa bãi và giữ vệ sinh chung. Nếu ở homestay tại bản Pác Ngòi, bạn có thể nhờ chủ nhà liên hệ xe ôm đón tại cổng vườn quốc gia để vào bản cho an toàn. Hãy tôn trọng phong tục địa phương và tham gia giao lưu văn nghệ một cách văn minh.
