Nằm cách thủ đô Hà Nội hơn 200 km về phía Đông Bắc, Bình Liêu (Quảng Ninh) không chỉ là một huyện miền núi biên giới với cảnh sắc hùng vĩ, mạnh mẽ mà còn là nơi lưu giữ những nét văn hóa đặc sắc, thơ mộng và đầy nên thơ. Hành trình khám phá vùng đất này là cuộc gặp gỡ với thiên nhiên hoang sơ, những con người can trường nơi địa đầu Tổ quốc và bản sắc dân tộc độc đáo được thêu dệt nên từ đôi bàn tay tài hoa.
Mục lục [Hiển thị]
Sống Lưng Khủng Long Và Hành Trình Chinh Phục Cột Mốc 1305
Điểm đến đầu tiên và cũng là thử thách đầy hấp dẫn với bất kỳ ai đặt chân đến Bình Liêu chính là cột mốc 1305 – một trong hai cột mốc nằm ở vị trí cao nhất trên thực địa của tỉnh Quảng Ninh. Để chạm tay vào cột mốc thiêng liêng này, du khách phải chinh phục một cung đường được mệnh danh là "Sống Lưng Khủng Long".
- Độ cao và thử thách: Con đường này có độ cao khoảng gần 2.000 mét so với mực nước biển, với quãng đường leo bộ dài khoảng 3km và gần 3.000 bậc thang. Đây được coi là đoạn đường đẹp nhất nhưng cũng khá nguy hiểm và bất phẳng, đòi hỏi người chinh phục phải có một sức khỏe thật tốt.
- Phần thưởng xứng đáng: Nếu thời tiết thuận lợi, hành trình mất khoảng 2 giờ đồng hồ. Khi đứng trên đỉnh, phóng tầm mắt nhìn xuống, bạn sẽ choáng ngợp trước vẻ bao la, hùng vĩ của đất trời nơi biên cương. Những cơn gió vùng biên ải như thổi bay mọi căng thẳng, phiền muộn, khiến ta thấy mình thật nhỏ bé nhưng cũng thật tự hào.
Cảm giác khi đứng trước cột mốc biên giới là một cảm xúc khó tả, một sự thiêng liêng mà chỉ khi tự mình đặt chân đến nơi đây mới có thể cảm nhận hết được. Nó không giống với bất kỳ cảm giác nào khi bạn đến biển hay đến núi ở những nơi khác. Đó là sự kết nối đặc biệt với lãnh thổ, với Tổ quốc.
Bản Sắc Rực Rỡ Của Người Dao Đỏ Ở Bình Liêu
Bình Liêu là huyện có tới khoảng 96% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó người Tày chiếm hơn 50% và người Dao (chủ yếu là nhóm Dao Đỏ) đứng ở vị trí thứ hai. Chính phong tục, tập quán và lối sống của các đồng bào nơi đây đã tạo nên một "cốt sống" văn hóa rất riêng, rất đậm đà cho vùng đất này.
Đến với các bản làng, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp hình ảnh các bà, các chị trong bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc đỏ, vàng, chàm, được thêu thùa tinh xảo trên nền vải chàm đen. Điểm nhấn đặc biệt là chiếc mũ đội đầu rất cao, được trang trí cầu kỳ bằng những đồng xu, tua chỉ màu và hạt cườm lấp lánh.
Nghệ thuật thêu tay đạt đến trình độ "thiền định"
Điều đáng kinh ngạc là nghệ thuật thêu của người Dao Đỏ nơi đây, đặc biệt là của những người phụ nữ ở thôn Sánh Dìu, dường như đã đạt đến một trình độ điêu luyện phi thường. Họ thêu không cần mẫu vẽ sẵn, mà mọi hoa văn, họa tiết đều được lưu giữ trong trí nhớ và được bàn tay khéo léo tái hiện lên vải.
- Quan niệm về cái đẹp: Với người Dao, việc mặc trang phục do chính tay mình thêu không chỉ là làm đẹp mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Họ tin rằng nếu không biết thêu, không mặc trang phục dân tộc, khi mất đi tổ tiên sẽ không nhận ra và họ sẽ trở thành ma đói.
- Sự kiên nhẫn tuyệt đối: Khi thêu, người phụ nữ Dao Đỏ tập trung toàn bộ trí lực, không phân tâm, không nói chuyện và không làm bất cứ việc gì khác. Để hoàn thiện một đôi gấu quần có thể mất đến 3 tháng thêu liên tục, một chiếc áo cũng cần khoảng 2 tháng. Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người phải tranh thủ thêu nên có khi mất cả năm mới hoàn thành một bộ trang phục để sử dụng.
- Câu chuyện trong từng đường thêu: Mỗi họa tiết hoa văn không chỉ là trang trí, mà ẩn chứa trong đó là cả kho tàng câu chuyện liên quan đến tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, sinh hoạt đời sống hàng ngày và ước vọng về một cuộc sống no đủ, hạnh phúc viên mãn.
Sự độc đáo trong văn hóa của các dân tộc thiểu số như người Dao Đỏ khiến chúng ta liên tưởng đến sự đa dạng sinh học và văn hóa đáng kinh ngạc ở những vùng đất khác trên thế giới, chẳng hạn như tại khu rừng mưa cổ đại Daintree ở Australia, nơi thế giới hoang dã và văn hóa bản địa tồn tại hài hòa qua hàng ngàn năm.
Những Người Lính Biên Phòng: "Cột Mốc Sống" Nơi Địa Đầu
Hành trình khám phá Bình Liêu sẽ không trọn vẹn nếu không nhắc đến những con người đang ngày đêm canh giữ sự bình yên cho mảnh đất này – những người lính biên phòng. Họ chính là những "cột mốc sống" năng động nhất, gắn kết chặt chẽ với nhân dân và bảo vệ vững chắc đường biên, lãnh thổ.
- Cuộc sống nơi biên ải: Công việc tuần tra biên giới vô cùng vất vả. Mỗi ngày, các chiến sĩ phải đi bộ hàng chục cây số trên những cung đường hiểm trở, băng qua đèo cao, vực sâu. Vào mùa đông, nhiệt độ có thể xuống chỉ còn 3-5 độ C với sương mù dày đặc, càng thêm phần khó khăn cho công tác tuần tra kiểm soát.
- Tình quân dân cá nước: Điều đẹp nhất chính là tình cảm gắn bó, thân thiết tựa như người trong một gia đình giữa bộ đội biên phòng và đồng bào các dân tộc. Người dân trở thành những "cột mốc sống", là tai mắt tin cậy giúp bảo vệ biên cương. Bữa cơm giản dị giữa đất trời mây núi hùng vĩ, với những món ăn địa phương, trở nên ngon và ấm áp hơn bao giờ hết.
- Sự hy sinh thầm lặng: Phía sau sự dạn dày, kiên cường ấy là những nỗi nhớ nhà da diết, nhất là vào dịp Tết đến xuân về. Nhiều chiến sĩ phải xa nhà rất lâu, điều kiện công tác khó khăn khiến những chuyến về thăm gia đình trở nên hiếm hoi. Nhưng họ luôn biết động viên nhau, chia sẻ và đoàn kết để vượt qua mọi thử thách.
Sự tận tụy và kiên cường của những người lính biên phòng khiến ta nhớ đến tinh thần bền bỉ của sự sống nơi sa mạc Gobi khắc nghiệt, nơi mà giữa điều kiện khó khăn nhất, ý chí và sự thích nghi vẫn tỏa sáng.
Kết Luận: Một Hành Trình Ý Nghĩa Cho Trọn Vẹn Lòng Yêu Nước
Bình Liêu không chỉ có cảnh đẹp. Bình Liêu còn có con người, có văn hóa và có những câu chuyện khiến trái tim ta thổn thức. Hành trình đến với vùng đất biên cương này là một trải nghiệm ý nghĩa, giúp ta hiểu hơn về sự thiêng liêng của chủ quyền lãnh thổ, cảm nhận được tình yêu thương giữa con người với con người và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của một nền văn hóa đang được gìn giữ, trao truyền.
Đó là mùi khói bếp ấm áp, là tiếng cười giòn tan của trẻ thơ trên đường đến trường, và trên hết là tinh thần vững vàng của những người lính cùng bà con các dân tộc, tất cả như cùng nhau vẽ nên một bức tranh yên bình, kiên cố nơi địa đầu Tổ quốc. Một hành trình như thế, chắc chắn sẽ là dấu ấn khó phai trong hành trình khám phá và trải nghiệm cuộc đời của mỗi chúng ta.
